Zamonaviy axborot texnologiyalarining jadallik bilan rivojlanishi tufayli ta’lim sohasida fanda ham jiddiy o‘zgarishlar ro‘y bermoqda. Har bir fanni yangi innovatsion pedagogik texnologiyalardan foydalangan holda talabalarga yetkazish bugungi kunda ta’limning asosiy talablaridan biridir.

Ayniqsa chet tillarini o'rganish usullari, ya’ni xorijiy tillarni o‘qitishda grammatik, talaffuz, ongli taqqoslash usullari yangi innovatsion texnologiyalardan foydalanish asosida izchil yo'lga qo'yilmoqda. Bugungi kunda ta’lim jarayonida yangi texnologiyalardan foydalanish bu nafaqat yangi texnologik vositalar, balki o'qitishning yangi uslublari va usullari bo’lib qolmay balki ta'limga yangi yondashuvning ko’rinishidir. Ta’lim jarayonida talabalarning  axborot - kommunikatsion texnologiyalarni yaxshi bilish va ulardan foydalana olishi muhim omil hisoblanadi. Chet tilini zamonaviy texnologiyalardan foydalanib o’rgatish va o’rganish eng samador usullardan biri isoblanib talaba kompyuterlardan foydalanganda chet tilidagi video roliklarni, namoyishlarni, dialoglarni kino yoki multfilmlarni ham ko’rishi ham eshitishi mumkin[1].

O'qituvchining ma'suliyati xorijiy tillarni o'qitish jarayonida talabaning bilim faoliyatini faollashtirishdir. Talabalarga xorij tillarini o'qitishda quyidagi metod va usullarni taqdim qilish mumkin. Hamkorlikda o'qitish, loyiha usullari, yangi axborot texnologiyalari, Internet-resurslardan foydalanish, masofaviy o'qitish kabi zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalar shaxsiy yo'naltirilgan, differentsiatsiyalashgan ta'lim yondashuvini amalga oshirishga va ta'lim jarayonining sifatini oshirishga yordam beradi.[2].

Ingliz tili ta’limida yangi pedagogik va informasion texnologiyalardan foydalanish jarayonida darsni har tomonlama puxta tashkil etish, talabalar tomonidan bilim-ko‘nikmalarni o‘zlashtirishning samarali usullarini izlab topish, darsning sifati va samaradorligini ta’minlovchi vositalarni qo‘llash talab etiladi.

Zamonaviy texnologiyalarni qo’llagan holda xorijiy tillarni o‘rganishdan asosiy maqsad talabalarga chet tilini o‘qitish sifatini yanada yaxshilish, ularning kommunikativ madaniyatini shakllantirish va rivojlantirish, chet tilini amaliy o‘zlashtirish jarayonlarida texnologiyadan samarasini ko‘rsatishdan iborat. Shu bilan bir qatorda ingliz tili o'quvchilarida ham texnologiyadan foydalanish ko'nikmalarini oshirishga yordam beradigan turli yondashuvlar va texnikalar bazasi shakllanadi[3].

Shaxsga yo‘naltirilgan  texnologiya  bu shaxsni  insoniy  fazilatlari bilan  kamol topishi, mustaqil fikr yurita olishi natijasida ma’lum sifatlarini shakllantirishi, o’z fikrini aniq bayon eta olishi, nazariy va amaliy bilimlar hamda ko‘nikma malakalarini rivojlantirishi,o‘zini erkin shaxs  sifatida   anglab yetishi, iqtidori  va  imkoniyatlarini  to‘laligicha ko‘rsata olishi kabi  jarayonlarni amalga oshirish uchun uni samarali tashkil etib, muvaffaqiyatlinatijalargaerishishida  qo‘llaniladigan texnika, zammonaviy texnologiyalar va metodlar tushuniladi[4].

  Shaxsni  pedagogik  jihatdan ta’lim berish va tarbiyalash bu  shaxsga  yo‘naltirilgan  ta’limning bir qismi bo’lib, pedagogika  fanining  bir  yo‘nalishi hisoblanadi. Pedagogika fani talabalar bilan ishlash, ularga ta’lim tarbiya berish hamda to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatish, kabi  jarayonlarni o’z  ichiga oladi. Shaxsga yo‘naltirilgan ta’limda muhit ikki kishi o‘rtasida (pedagog va o‘quvchi) o‘rtasidagi  jarayon  tushuniladi va shu bilan bir qatorda ta’lim  hamma  talaba  va o‘quvchilarni   bir   xilda   tushunib rivojlanishini ta’minlaydi. Shaxsga yo‘naltirilga ta'lim texnologiyalari shaxsning qobilyatlarini mustaqil   izlanishini,tanqidiy   fikrlashlarni shakllantirish   jarayonlari hisoblanib, o‘quvchining  o‘ziga  qulay  bo‘lgan  muhit yaratishidir[5].

Ushbu  ta’limda interfaol  ta’lim  metodlardan  foydalanish o‘qituvchi faoliyatining tashkilotchisi ro‘lida ishtirok etib birgalikda, jamoa   bo‘lib  ma’lum faoliyatni amalga oshirish jarayoni tushuniladi.

Ingliz tili fanini o'qitish texnologiya taraqqiyoti, innovatsion metodlarning yangilanishi tufayli ta'lim paradigmalarining o'zgarishi va turli xil o'rganish uslublari va afzalliklarini qondirish zaruratining tobora ortib borishi natijasida sezilarli darajada rivojlandi. Til o‘rgatishdagi texnologiyaning integratsiyalashuvi oqibatida qiziqarli va interaktiv ta’lim tajribasi uchun yangi imkoniyatlar ochildi. Virtual sinflar, onlayn til o‘rganish platformalari, mobil ilovalar va o‘quv dasturlari kabi texnologiyalar shaxsiy ta'lim, tezkor fikr-mulohaza va individual ta'lim ehtiyojlarini qondiradigan boy resurslardan samarali foydalanish imkonini beradi [6].

Texnologiyaning ushbu integratsiyasi o'qituvchilar va talabalar uchun ko'plab imtiyozlarni taqdim etadi, shuningdek, talabalarning turli ehtiyojlarini qondiradigan interaktiv va qiziqarli tajribalarni taqdim etish orqali tilni o'rgatish va o'rganish usulini o'zgartiradi.

Shaxsiylashtirilgan ta'lim texnologiyasi bu talabalarning individual ehtiyojlari va o'rganish uslublariga moslashtirilgan shaxsiylashtirilgan ta'lim tajribasini yaratishga imkon beradi. Moslashuvchan o‘quv platformalari darslarning tezligi va qiyinligini talabaning muvaffaqiyatiga qarab moslashtirib, har bir otalaba o‘z qobiliyatlari va maqsadlariga mos keladigan maqsadli ko‘rsatmalar olishini ta’minlaydi.Natijada ushbu ta’lim texnologiyasi nafaqat tushunishni kuchaytiradi, balki o'quv jarayonida egalik hissi va motivatsiyani rivojlantiradi[7].

Tezkor javob texnologiyasi talabalar bilan bir zumda qayta aloqani ta’minlaydi. Til oʻrganishga oid ko’pgina ilovalar va platformalar real vaqt ichida  oʻquvchilar faoliyatini baholaydigan oʻrnatilgan baholash vositalarini oʻz ichiga oladi va darhol qayta aloqa talabalarga xatolarni tezda aniqlash va tuzatish imkonini berib, o'rganishni kuchaytiradi va an'anaviy qayta aloqa mexanizmlariga qaraganda samarali bo’lgan til bilimini oshiradi.

Multimedia va gamifikatsiyani birlashtirish texnologiyasi bir qator multimediya elementlaridan foydalanish, tushunish va eslab qolishga yordam beruvchi vizual va eshitish stimullarini ta'minlash natijasida til o'rganishni yaxshilaydi.  O'quv faoliyatiga gamifikatsiya, o'yin elementlarini integratsiyalash orqali til o'rganishning saradorliligi oshiriladi.

   Talabalarga turli xil ta'lim ehtiyojlari va afzalliklarini qondiradigan juda ko'p manbalardan foydalanish imkoniyati turli manbalarga kirish texnologiyasi orqali beriladi. Ushbu texnologiya talabalarga onlayn kutubxonalar, multimedia kontenti, til oʻrganish oʻyinlari va interfaol mashqlar darsliklar va anʼanaviy sinf materiallaridan tashqariga chiqadigan boy va xilma- xil bo’lgan oʻrganish tajribasini etish orqali talabalarning til ko'nikmalarini oshiradi, mustaqil o'rganish va izlanishga yordam beradi.

Kommunikativ tilni o‘rgatish(CLT) yondashivi til o‘rganishda talabalarning hayotiy vaziyatlarda tildan samarali foydalanish qobiliyatini o’sishiga yo’naltirilgan bo’lib, til  amaliyotini osonlashtiradi va muloqotdagi ravonlik va aniqlikni rivojlantiradi, shu bilan bir qatorda kommunikativ tilni o‘rgatish yo'naltirilgan bilim  darajasini mustahkamlash uchun haqiqiy materiallardan foydalanishni qo’llab- quvvatlaydi.

Kengaytirilgan ijtimoiy shovqin texnologiyasi onlayn forumlar, video  konferentsiya vositalari va hamkorlik platformalari orqali til o'rganuvchilar o'rtasida ijtimoiy muloqot qilishni osonlashtiradi. Ushbu texnologiya  talabalarga til ko'nikmalarini chinakam kommunikativ kontekstlarda mashq qilish hamkorlik va madaniy almashinuvni rag'batlantiradigan guruh faoliyatida qatnashish imkonini taqdim etadi.

Talabalarga tilni topshiriqlar berish orqali o‘rgatish ya’ni vazifaga asoslangan tilni oʻrgatish (TBLT) til o’rganuvchiga yoʻnaltirilgan yondashuv boʻlib, til oʻrganishning asosiy vositasi sifatida mazmunli topshiriqlarni bajarishga e’tibor qaratiladi. Bunda talabalar kontekstda tildan foydalanadigan, muammolarni hal qilishishga qaratilgan simulyatsiya va loyihalar kabi haqiqiy vazifalarni bajaradilar. Turli topshiriqni bajarishga e'tibor  qaratish orqali talabalar  kommunikativ kompetentsiyani va real vaziyatga mos keladigan til ko'nikmalarini rivojlantiradilar.

Content and Language Integrated Learning (CLIL) – til o‘rganishni turli fan mavzulari mazmunini o‘rganish bilan birlashtirgan yondashuv. Bu yondashuv talabalarga ingliz tilidan mazmunli kontekstlarda foydalanish imkoniyatini beradi, ularning so'z boyligini, til ko'nikmalarini va turli fanlar bo'yicha bilimlarini kengaytiradi. Content and Language Integrated Learning til va kontentni o‘rganish integratsiyasi orqali fanlararo ta’lim, kognitiv rivojlanish va madaniyatlararo xabardorlikni rivojlantiradi.

Yangi texnologiyalar  va pedagogik hissalar orasidagi o’zaro bog’lsnish qo’shimcha til o'rganuvchilarning talablarini ma'lum darajada qoniqtirish uchun aniqlangan. Ta'lim sohasidagi zamonaviy texnologiyalardan foydalanish o'qituvchilar, talabalar va til o’rganuvchilarga muammolarni aniqlash, ularni tahlil qilish, xulosa chiqarish uchun yaqin atrofdagi odamlar hamjamiyatiga qo'shilish imkonini beradi.

Xulosa

Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim texnologiyalari ingliz tili fanini o‘qitishda texnologiyalaridan foydalanish til o’rganishga bo’lgan qiziqishni oshiradi va  o‘quvchini markazga qo‘yish, uning qiziqishi, ehtiyoji, bilish darajasi va individual o‘rganishiga nutqni rivojlantirishiga hamda bolalarda ingliz tilini o‘rganish motivatsiyasini kuchaytirishi aniqlangan.

Ingliz tilini o‘qitishda zamonaviy usullarda innovatsion metodlardan foydalanish ta’lim jarayonini yanada faollashtirishga va texnologiyalaridan foydalanish masalasini yo‘lga qo‘yish imkonini beradi. Zamonaviy pedagogik yondashuvlar – CLIL, communicative approach, project-based learning, blended learning, gamifikatsiya va raqamli platformalardan foydalanish – ingliz tilini o‘rgatishda yuqori samaradorlikka erishishga xizmat qiladi.

Zamonaviy texnologiyalar va innovatsion metodlardan foydalanish o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, til o‘rganish jarayonida ko‘rish, eshitish va harakat orqali idrok etish imkonini beruvchi vizual va audial vositalardan foydalanish bolalarning tilga bo‘lgan qiziqishini oshiradi va muloqotga kirishish, real hayotdagi vaziyatlarda tilni qo‘llay olish, kreativlik hamda axborot texnologiyalaridan ongli foydalanish ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Shu sababli, o‘qitish jarayonida interaktiv va motivatsion xarakter kasb etadiva  har bir o‘quvchining imkoniyati ochiladi, ta’lim sifatini oshirishga zamin yaratadi.

Psixolingvist olimlar ta’kidlashicha, erta yoshda chet tilini o‘rganish bolaning talaffuzini shakllantirishda, eshituv sezgirligini kuchaytirishda va madaniy dunyoqarashini kengaytirishda muhim ahamiyatga ega.

Bundan tashqari, zamonaviy pedagoglar ta’kidlashicha, bolalarda ijobiy motivatsiya uyg‘otish uchun interfaol o‘yinlar, sahnalashtirilgan mashg‘ulotlar va inglizcha qo‘shiqlardan foydalanish samarali natija beradi.

 Pedagogik tajribalar shuni ko‘rsatadiki, ingliz tilini erta bosqichda o‘rgatishda texnologiyalardan samarali foydalanish hamda innovatsion metodlarni qo’llash bolaning fikrlash doirasini kengaytiradi, muloqotga kirishish qobiliyatini  zamon bn hamnafas rivojlanishini kuchaytiradi va o‘ziga ishonchini oshiradi.

 Ingliz tili mashg‘ulotlarida multimediali taqdimotlar, audio va video materiallar orqali darsni qiziqarli qilish, har bir bolani faol ishtirok etishga undash mumkin. Shuningdek, innovatsion metodlar va interfaol doska, planshet yoki ekran orqali so‘z o‘rganish, she’r yodlash, qisqa suhbatlar tuzish mashg‘ulotlarni jonlantiradi.

Bu metodlar bolalarda ingliz tiliga nisbatan ijobiy munosabat, o‘rganishga qiziqish va ishonch hissini shakllantiradi. Eng muhimi, o‘quvchi o‘zini dars jarayonining faol ishtirokchisi sifatida his qiladi va o’qituvchi tomonidan turli xil “Play and Learn”, “Listen and Repeat”, “Sing and Act” kabi o‘yinli mashqlar, multfilmlar va qo‘shiqlar orqali bolalarda so‘zlarni eslab qolish, talaffuzni to‘g‘ri shakllantirish va nutq faolligini oshirish mumkin. Bu jarayonda tarbiyachi nafaqat bilim beruvchi, balki yo‘naltiruvchi rolini bajaradi.

Xulosa qilib aytganda,shaxsga yo‘naltirilgan texnologiyalardan foydalangan holda ingliz tilini o‘qitish – bugungi globallashuv davrida  bolalarning o‘qishga bo‘lgan qiziqishini oshiradi, ularning nutq, eslab qolish va muloqot ko‘nikmalarini rivojlantiradi. yuqori malakali, erkin fikrlaydigan va xorijiy tilni amaliy qo‘llay oladigan shaxsni shakllantirishning eng samarali yo‘llaridan biridir.